سودسازی به سبک ایران خودرو؛ فراوری یا حساب سازی؟ - وبلاگ پریها

بیت ران: انتشار صورت های مالی تلفیقی حسابرسی نشده سال 1404 ایران خودرو، پرسش های متعددی را درباره نحوه انعکاس سهام تملک شده به وسیله شرکت های فرعی، منشأ سودآوری شرکت و آثار احتمالی این رویه بر حقوق سهامداران اقلیت ایجاد نموده است. هم زمان، افزایش قابل توجه بعضی درآمدهای غیرعملیاتی و تغییرات ناشی از تسعیر ارز نیز این پرسش را مطرح نموده که سود اعلام شده تا چه مقدار حاصل بهبود واقعی عملکرد فراوری و تا چه مقدار ناشی از تغییرات حسابداری و درآمدهای غیرعملیاتی است.

ابهام در گزارش های مالی و احتیاج به شفاف سازی ایران خودرو

انتشار صورت های مالی تلفیقی حسابرسی نشده سال 1404 ایران خودرو، اگرچه از خروج این شرکت از زیان و ثبت سود حکایت دارد. اما آنالیز جزئیات گزارش، ابهاماتی را پیش روی سهامداران و فعالان بازار سرمایه قرار داده است. ابهاماتی که به اعتقاد کارشناسان، احتیاجمند شفاف سازی از سوی هیات مدیره، حسابرس مستقل، سازمان حسابرسی و سازمان بورس و اوراق بهادار است.

یکی از مهم ترین موضوعات، نحوه انعکاس سهام شرکت اصلی است که به وسیله شرکت های فرعی خریداری شده است. در یادداشت 3-2-3 صورت های مالی، این سهام تحت عنوان سهام خزانه معرفی شده و به محدودیت هایی از جمله حق رأی اشاره شده است.

آنالیز شرایط حقوقی سهامداران اقلیت در شرکت های فرعی

این در حالی است که بر اساس یادداشت 36 صورت های مالی، بخشی از این سهام در اختیار شرکت توسعه سرمایه گذاری ایران خودرو (خگستر) قرار گرفته است. شرکتی بورسی که هزاران سهامدار حقیقی و حقوقی خارج از گروه ایران خودرو در آن سهامدار هستند.

همین موضوع این پرسش را ایجاد می نماید که آیا آنچه در صورت های مالی آمده، صرفاً یک نحوه ارائه حسابداری در صورت های مالی تلفیقی است یا اینکه آثار حقوقی آن به حقوق مالکانه شرکت های فرعی نیز تسری پیدا می نماید؟ اگر حقوق ناشی از این سهام، از جمله حق رأی، حق دریافت سود یا سایر حقوق مالکانه محدود شده باشد، این سؤال مطرح می گردد که حقوق سهامداران اقلیت خگستر چگونه حفظ خواهد شد و مبنای قانونی چنین رویه ای چیست؟

ابهام دیگر، استناد صورت های مالی به تبصره (ب/5) ماده 28 قانون برنامه هفتم است. در حالی که بعضی کارشناسان معتقدند احکام مرتبط با سهام تودلی و محدودیت های مربوط به آن در مواد و مقررات دیگری پیش بینی شده و استناد اجرا شده احتیاجمند آنالیز و اعلام نظر رسمی مراجع ذی صلاح است.

کالبدشکافی سودآوری؛ رشد فراوری یا درآمدهای غیرعملیاتی؟

از سوی دیگر، آنالیز صورت های مالی نشان می دهد سودده شدن ایران خودرو صرفاً ناشی از افزایش فراوری نبوده است. هرچند نرخ فروش محصولات حدود 50 درصد افزایش یافته و فراوری نیز حدود 2 درصد رشد نموده، اما بخش قابل توجهی از سود شرکت از محل سایر درآمدها و درآمدهای غیرعملیاتی حاصل شده است.

بر اساس یادداشت 10 صورت های مالی، سایر درآمدهای عملیاتی شرکت از حدود 5.6 همت به 22.8 همت افزایش یافته که رشدی حدود چهار برابری را نشان می دهد. بعلاوه سود حاصل از سرمایه گذاری ها و فروش مواد اولیه به شرکت های گروه نیز افزایش قابل توجهی داشته است.

نقش تسعیر ارز و مطالبات ارزی در سودآوری 1404

در کنار این موارد، یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر سود شرکت، تغییر نتیجه تسعیر ارز است. به گونه ای که زیان 2.3 همتی ناشی از تسعیر ارز در دوره قبل، به سود 5.8 همتی تبدیل شده و بیش از 8 همت بر سود شرکت اثر مثبت گذاشته است.

بعلاوه در یادداشت 35 صورت های مالی، مطالبات از شرکت سنیران اتو حدود 7.2 همت افزایش یافته است. موضوعی که این پرسش را ایجاد می نماید که آیا این افزایش ناشی از مراودات تجاری بوده یا نتیجه تسعیر مطالبات ارزی با نرخ های تازه است. در صورت صحت فرض دوم، ضروری است درباره مبنای شناسایی این سود و ارزیابی مدیریت از قابلیت وصول این مطالبات نیز شفاف سازی گردد.

ضرورت نظارت سازمان بورس و حسابرسی ایران خودرو

مجموع این ابهامات موجب شده است بعضی سهامداران ایران خودرو خواهان ورود سازمان حسابرسی و سازمان بورس و اوراق بهادار شوند تا معین گردد آیا رویه های اتخاذشده صرفاً نحوه ارائه اطلاعات در صورت های مالی تلفیقی است یا آثار حقوقی و مالی آن، حقوق سهامداران اقلیت شرکت های فرعی از جمله خگستر را نیز تحت تأثیر می دهد.

منبع: فارس